Công chứng viên có quyền từ chối công chứng hợp đồng thỏa thuận phân chia tài sản không? Công chứng viên có quyền từ chối công chứng hợp đồng thỏa thuận phân chia tài sản nếu phát hiện sai phạm pháp luật, tài liệu không hợp lệ, hoặc giao dịch không tự nguyện, nhằm đảm bảo an toàn pháp lý.
1. Công chứng viên có quyền từ chối công chứng hợp đồng thỏa thuận phân chia tài sản không?
Công chứng viên là người được Nhà nước trao quyền thực hiện việc chứng nhận tính xác thực, hợp pháp của các giao dịch dân sự, bao gồm hợp đồng thỏa thuận phân chia tài sản. Tuy nhiên, không phải trường hợp nào công chứng viên cũng bắt buộc phải thực hiện công chứng. Trong một số tình huống, công chứng viên có quyền từ chối công chứng để bảo đảm giao dịch không vi phạm pháp luật và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên liên quan.
Dưới đây là những trường hợp công chứng viên có quyền từ chối công chứng hợp đồng thỏa thuận phân chia tài sản:
- Tài liệu hoặc thông tin cung cấp không đầy đủ, không hợp lệ
Công chứng viên có quyền từ chối nếu hồ sơ công chứng không đầy đủ hoặc không hợp lệ, như thiếu giấy tờ chứng minh quyền sở hữu tài sản, giấy tờ tùy thân của các bên, hoặc các giấy tờ khác theo quy định. - Hợp đồng vi phạm pháp luật hoặc trái đạo đức xã hội
Công chứng viên không được công chứng các hợp đồng có nội dung vi phạm pháp luật, trái đạo đức xã hội, hoặc có dấu hiệu trốn tránh nghĩa vụ pháp lý (như trốn thuế, tẩu tán tài sản). - Các bên không tự nguyện tham gia giao dịch
Một nguyên tắc quan trọng của pháp luật về giao dịch dân sự là sự tự nguyện. Nếu công chứng viên nhận thấy các bên tham gia bị ép buộc, đe dọa, lừa dối, hoặc có hành vi giả mạo chữ ký, họ có quyền từ chối công chứng. - Tài sản phân chia không rõ ràng về quyền sở hữu
Nếu tài sản được yêu cầu phân chia đang tranh chấp, không xác định rõ quyền sở hữu, hoặc thuộc diện kê biên, cầm cố, công chứng viên phải từ chối công chứng để tránh rủi ro pháp lý. - Không thuộc phạm vi công chứng
Một số loại tài sản hoặc giao dịch không thuộc thẩm quyền của công chứng viên mà phải do cơ quan có thẩm quyền khác xử lý, chẳng hạn như tài sản thuộc diện công sản hoặc đất đai chưa có giấy chứng nhận quyền sử dụng.
Như vậy, công chứng viên có quyền từ chối công chứng hợp đồng thỏa thuận phân chia tài sản nếu phát hiện bất kỳ vi phạm nào trong các trường hợp nêu trên, nhằm đảm bảo tính minh bạch và an toàn pháp lý.
2. Ví dụ minh họa về trường hợp công chứng viên từ chối công chứng
Tình huống:
Anh A và chị B là vợ chồng, đồng sở hữu một căn nhà. Do không còn sống chung, hai người quyết định lập hợp đồng thỏa thuận phân chia tài sản chung tại Văn phòng Công chứng X. Trong quá trình kiểm tra hồ sơ, công chứng viên phát hiện các vấn đề sau:
- Giấy chứng nhận quyền sở hữu căn nhà đang được ngân hàng giữ làm tài sản thế chấp cho một khoản vay chưa tất toán.
- Chị B không tự nguyện tham gia ký hợp đồng và đã yêu cầu tạm dừng việc phân chia.
- Anh A không cung cấp đầy đủ hồ sơ pháp lý về căn nhà, chỉ có bản sao mà không có bản chính.
Hành động của công chứng viên:
- Từ chối công chứng vì tài sản đang thế chấp và chị B không tự nguyện.
- Hướng dẫn anh A và chị B giải quyết các vấn đề liên quan, bao gồm tất toán khoản vay và đảm bảo sự tự nguyện của cả hai trước khi tiếp tục công chứng.
Trong trường hợp này, việc từ chối công chứng của công chứng viên là đúng quy định và đảm bảo tính hợp pháp của giao dịch.
3. Những vướng mắc thực tế khi công chứng hợp đồng thỏa thuận phân chia tài sản
- Tranh chấp về quyền sở hữu tài sản
Một số tài sản yêu cầu phân chia không có giấy tờ pháp lý rõ ràng, hoặc đang có tranh chấp giữa các thành viên gia đình hoặc bên thứ ba. - Thiếu giấy tờ cần thiết
Các bên tham gia thường không cung cấp đủ giấy tờ theo yêu cầu, dẫn đến việc công chứng viên không thể thực hiện công chứng. - Dấu hiệu ép buộc hoặc giả mạo
Nhiều trường hợp có sự ép buộc hoặc giả mạo chữ ký trong các giao dịch phân chia tài sản, đặc biệt khi có tranh chấp hoặc bất đồng trong gia đình. - Tài sản đang bị hạn chế giao dịch
Tài sản thuộc diện kê biên, thế chấp, hoặc quy hoạch thường không thể thực hiện phân chia, gây khó khăn cho quá trình công chứng. - Hiểu lầm về vai trò của công chứng viên
Nhiều người cho rằng công chứng viên có nghĩa vụ phải thực hiện mọi yêu cầu công chứng, dẫn đến khiếu nại khi bị từ chối.
4. Những lưu ý cần thiết khi thực hiện công chứng hợp đồng thỏa thuận phân chia tài sản
- Chuẩn bị đầy đủ hồ sơ pháp lý
Các bên tham gia cần chuẩn bị đầy đủ giấy tờ cần thiết, bao gồm giấy chứng nhận quyền sở hữu tài sản, giấy tờ tùy thân, và các tài liệu liên quan khác. - Đảm bảo tính tự nguyện
Mọi thành viên tham gia thỏa thuận phân chia tài sản phải tự nguyện, không bị ép buộc, lừa dối hoặc đe dọa. - Xác minh tình trạng pháp lý của tài sản
Trước khi yêu cầu công chứng, cần xác minh tài sản không thuộc diện tranh chấp, thế chấp, hoặc bị hạn chế giao dịch. - Tìm hiểu rõ quy định pháp luật
Các bên nên tìm hiểu quy định pháp luật liên quan đến phân chia tài sản và vai trò của công chứng viên để tránh nhầm lẫn. - Chọn văn phòng công chứng uy tín
Nên chọn các văn phòng công chứng uy tín để đảm bảo giao dịch được thực hiện đúng quy định pháp luật và hạn chế rủi ro.
5. Căn cứ pháp lý
- Luật Công chứng 2014
Điều 17 quy định quyền và nghĩa vụ của công chứng viên, bao gồm quyền từ chối công chứng trong các trường hợp cần thiết. - Bộ luật Dân sự 2015
Các quy định về hợp đồng dân sự, quyền sở hữu tài sản, và các nguyên tắc phân chia tài sản. - Luật Hôn nhân và Gia đình 2014
Các quy định liên quan đến phân chia tài sản chung của vợ chồng. - Nghị định 29/2015/NĐ-CP
Hướng dẫn chi tiết thi hành Luật Công chứng, bao gồm các quy định về việc từ chối công chứng.
Liên kết nội bộ:
Tham khảo thêm các bài viết pháp lý tại https://luatpvlgroup.com/category/tong-hop/
